Jak rozliczać kierowców, którzy pracują poza terenem Polski?

Twoi kierowcy wykonują swoją pracę w krajach EU z wykluczeniem Polski? Zastanawiasz się, jak w ich przypadku prawidłowo obliczyć ich czas pracy oraz diety za podróże służbowe?

To, że pracujący w Twojej firmie kierowcy wykonują pracę w krajach UE z pominięciem Polski, nie jest podstawą tego, aby nie stosować norm wynikających z przepisów krajowych. Jeżeli zatrudnieni przez Ciebie kierowcy wykonują swoje obowiązki w ramach stosunku pracy, to obliczając obowiązujący ich czas pracy, należy mieć na uwadze przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz wynikające z rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85/EWG z 20 grudnia 1985 r. normy określające czas prowadzenia pojazdu, obowiązkowe przerwy i odpoczynek.

Słuszność takiego postępowania potwierdza treść art. 3 ustawy o czasie pracy kierowców, który stanowi: „Przepisy ustawy nie naruszają postanowień zawartych w rozporządzeniu nr 3820/85/EWG i Umowie AETR”.

Jeśli natomiast współpracujesz z kierowcami na podstawie umów cywilnoprawnych (zlecenia), to wtedy powinieneś stosować przepisy unijne, m.in. powołane wyżej rozporządzenie nr 3820/85/EWG z wyłączeniem ustawy o czasie pracy kierowców, która zgodnie z jej art. 1 pkt 1 znajduje zastosowanie wyłącznie do kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy.


Jak prawidłowo obliczyć diety?
Jeżeli pracownik – kierowca wykonuje pracę poza granicami Polski, a jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, to nie ma powodu, aby nie stosować przepisów prawa pracy obowiązujących w RP.

W związku z tym do obliczania diet dla takich kierowców należy stosować przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 775 § 2 kp, a więc rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju.

Warunkiem uprawniającym kierowcę do nabycia prawa do diety jest odbywanie przez niego podróży służbowej. Podróżą służbową jest wyjazd pracownika na polecenie pracodawcy poza miejscowość, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałe miejsce pracy w celu wykonania zadania służbowego. Sąd Najwyższy wskazał, że podróżą służbową jest wykonywanie zadania określonego przez pracodawcę poza miejscowością, w której znajduje się stałe miejsce pracy pracownika, w terminie i miejscu określonych w poleceniu wyjazdu służbowego (wyrok SN z 30 maja 2001 r., I PKN 424/00, OSNP 2003/7/172).

Jeżeli więc kierowca stale przebywa za granicą w określonym mieście, w którym ma zagwarantowaną możliwość mieszkania, wyżywienia w okresie przerw między kolejnymi kursami, i z tego miejsca odbywa podróże służbowe (przewozi towar), to za każdą z podróży powinien otrzymać dietę i inne należności z tego tytułu.

Natomiast, moim zdaniem, nie nabywa prawa do diety za czas przebywania w „bazie wypadowej”, z której wyjeżdża w podróż. Najlepiej wówczas wpisać w umowie miasto, w którym mieszka, jako miejsce świadczenia pracy.

Jeżeli natomiast pracownik nie ma stałego miejsca pracy za granicą, z którego wyjeżdża i do którego po wykonanej pracy wraca, tzn. miejsca oddelegowania, to wówczas należy mu wypłacić dietę i inne należności z tytułu podróży służbowej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, gdyż znajduje się on nieustannie w podróży służbowej.

Bartłomiej Jędrzejak
prawnik,
redaktor merytoryczny „Poradnika Przewoźnika”