Współpraca z kierowcą prowadzącym własną firmę – dokumenty

Przewoźnik drogowy, wykonujący przewozy na podstawie licencji na transport, może zawierać z kierowcami zarówno umowy o pracę, jak i umowy cywilnoprawne. Ma również prawo korzystać ze świadczenia na jego rzecz usług kierowania pojazdami przez innych przedsiębiorców.

Zapowiedź
Kierowca, którego właśnie przyjąłeś do pracy, podobnie jaki inni Twoi pracownicy, musi okazywać podczas kontroli ITD zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu. Jeśli wcześniej nie pracował, sprawa jest prosta - wypisujesz je na podstawie oświadczenia kierowcy. Co jednak powinieneś zrobić, gdy kierowca pracował wcześniej w innej firmie? Tego dowiesz się z rubryki „Pytania i odpowiedzi" w aktualizacji 75 „Poradnika Przewoźnika" .

Forma zatrudnienia czy nawiązania współpracy nie wpływa jednak w żaden sposób na obowiązki przewoźnika w zakresie wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty . Różnice występują tylko, jeśli chodzi o kwestie podatkowe i ubezpieczeniowe, nie są związane z przepisami transportowymi.

Dokumenty dla kierowcy
Artykuł 87 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nakłada na Ciebie obowiązek wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Jeżeli kierowca przedsiębiorca wykonuje w Twoim imieniu i na podstawie Twojej licencji usługę przewozową, należy uznać, że w dalszym ciągu Ty jesteś przewoźnikiem, a on kierowcą. Trzeba więc wyposażyć go w te same dokumenty, w które wyposażasz swoich pracowników, tj.:
• wypis z licencji,
• dokument przewozowy,
• prawo jazdy,
• dowód rejestracyjny pojazdu,
• dowód opłacenia składki ubezpieczeniowej,
• wykresówki lub dane cyfrowe z poprzednich 28 dni.

Kwalifikacja wstępna
Może się zdarzyć, że kierowca, z uwagi na termin uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami, nie ma jeszcze wpisu do prawa jazdy. W tej sytuacji powinieneś skierować go na badania lekarskie i psychologiczne oraz wystawić mu zaświadczenie potwierdzające spełnianie wymogów ustawy. Przewiduje to art. 5 ust. 1 ustawy z 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym .

Wykresówki i zaświadczenie
Za dni, w których kierowca nie kierował ciężarówką, powinieneś wystawić mu zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu. Obowiązek ten ciąży na Twojej firmie, nawet w przypadku gdy zawierasz z kierowcą umowę o współpracy na zasadzie świadczenia przez niego usług kierowania pojazdem. Jeśli Twoja współpraca z nim dopiero się rozpoczyna, należy poprosić go o pisemne oświadczenie dotyczące jego aktywności w poprzednich 28 dniach i na tej podstawie wystawić zaświadczenie.

Więcej tego typu porad znajdziesz w rubryce „Pytania i odpowiedzi" w aktualizacji 74 „Poradnika Przewoźnika " .

Podstawa prawna
• Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.
• Decyzja Komisji nr 2007/ /230/WE z 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym (Dz.Urz. UE L 99 z 14 kwietnia 2007 r., str. 14 ze zm. z 2009 r.).
• Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.). l Ustawa z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.).

Piotr Kowalski
specjalista z zakresu
transportu drogowego

 

EPUAP - sposób na elektroniczne kontakty z urzędami

EPUAP to elektroniczna platforma usług administracji publicznej. Instytucje publiczne udostępniają tam swoje usługi. Jak z tego korzystać?

Zły stan zinformatyzowania polskiej administracji unie­możliwia na razie powszechne korzystanie z bezpiecznych podpisów elektronicznych w samorządowych postępowa­niach podatkowych. Ponadto ograniczeniem są też wysokie koszty wdrażania procedur wykorzystujących bezpieczny podpis elektroniczny opatrzony kwalifikowanym certyfi­katem. W tej sytuacji konieczne było znalezienie innych, w miarę bezpiecznych, metod zapewnienia Polakom elek­tronicznego dostępu do administracji. Dlatego wprowadzono EPUAP.

Na czym to polega?

Osoba bądź firma korzystająca z ePUAP posiada tzw. profil zaufany ePUAP. Jest to przypisany do utworzonego przez nią konta ePUAP zestaw informacji, który ją identyfi­kuje oraz opisuje i został w wiarygodny sposób potwierdzo­ny przez właściwy podmiot publiczny. Posiadanie takiego profilu pozwala na potwierdzanie podpisów elektronicz­nych, które nie są bezpieczne .

Taki podpis, potwierdzony profilem zaufanym ePUAP:

* jednoznacznie wskazuje zaufany profil ePUAP osoby, która się podpisała,
* zawiera czas wykonania podpisu,
* jednoznacznie identyfikuje konto ePUAP osoby, która wykonała podpis,
* jest autoryzowany przez użytkownika konta ePUAP,
* jest potwierdzony i chroniony podpisem systemowym ePUAP.

Możliwość założenia konta użytkownika (i uzyskania podpisu) na platformie ePUAP, dostępnej pod adresem www.epuap.gov.pl, ma każdy. Jest to bezpłatne.

Co Ci da podpis na ePUAP?

Taki podpis, potwierdzony profilem zaufanym ePUAP, utworzony lub złożony w okresie ważności profilu zaufanego ePUAP, wywołuje skutki prawne. Dane w postaci elektronicz­nej opatrzone takim podpisem są równoważne pod względem prawnym dokumentowi opatrzonemu podpisem własnoręcz­nym, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Nikt nie może odmówić ważności i skuteczności podpi­sowi potwierdzonemu profilem zaufanym ePUAP tylko na tej podstawie, że istnieje w postaci elektronicznej lub zmianie uległy dane inne niż służące do potwierdzenia profilu zaufanego.

Jak korzystać z podpisu ePUAP?

Komunikacja elektroniczna z podmiotami publicznymi odbywa się za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej umieszczonej na platformie ePUAP. Przekazania doku­mentu dokonujesz poprzez wypełnienie formularza bądź dołączenie podpisanego dokumentu online na portalu ePUAP.

W następstwie złożenia przez Ciebie podania podpi­sanego podpisem elektronicznym potwierdzonym pro­filem zaufanym ePUAP powinieneś otrzymać urzędowe poświadczenie odbioru Twojego pisma. Będą w nim okre­ślone:

* pełna nazwa podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny;
* data i godzina doręczenia dokumentu elektronicznego rozumiane jako czas wprowadzenia albo przeniesienia go do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego;
* data i godzina wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru.

Więcej na ten temat dowiesz się z artykułu "Podpis elektroniczny w kontaktach z urzędami i kontrahentami", który opublikowaliśmy w aktualizacji 65 "Poradnika Przewoźnika".

Rafał Ratajczak

Kancelaria Radcy Prawnego - Rafał Ratajczak
z siedzibą w Bydgoszczy

Jakie są skutki prawne stosowania podpisu elektronicznego?

Dzięki stosowaniu e-podpisu możesz uprościć swoje kontakty z urzędami i kontrahentami. Jakie skutki będą miały składane przez Ciebie podpisy elektroniczne?

Bezpieczny podpis elektroniczny, złożony w okresie ważności kwalifikowanego certyfikatu i weryfikowany za jego pomocą, jest równoważny pod względem skutków prawnych z podpisem własnoręcznym. Jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, dane w postaci elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, są równoważne pod względem skutków prawnych z dokumentami opatrzonymi własnoręcznymi podpisami.

PRZYKŁAD
Jak to przebiega w praktyce?
Dla ważności umowy najmu czy sprzedaży nie ma znaczenia, czy podpiszesz ją własnoręcznie, czy przy użyciu bezpiecznego podpisu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym certyfikatem. Jeżeli tylko umowa taka może być zawarta w zwykłej formie pisemnej, to podpisanie jej podpisem elektronicznym też będzie dla Ciebie wiążące - na takich samych zasadach.

Kiedy podpis elektroniczny nie zastąpi własnoręcznego?
Bezpieczny podpis elektroniczny nie zastępuje całkowicie podpisu własnoręcznego, tylko jest z nim równoważny. Oznacza to, że nie możesz zastąpić zwykłego podpisu elektronicznym, gdy konkretny przepis wymaga składania podpisu własnoręcznego. Z tych przyczyn nie da się skutecznie podpisać podpisem elektronicznym np. testamentu własnoręcznego.

E-podpis poświadcza integralność dokumentu
Skutkiem korzystania z bezpiecznego podpisu elektronicznego, weryfikowanego za pomocą kwalifikowanego certyfikatu, jest zapewnienie integralności danych opatrzonych tym podpisem. Dzięki kwalifikowanemu certyfikatowi zauważalne są wszelkie zmiany tych danych, a ponadto także zmiany wskazania kwalifikowanego certyfikatu wykorzystywanego do weryfikacji podpisu, dokonane po jego złożeniu. W odróżnieniu od papierowych dokumentów bezpieczny podpis elektroniczny gwarantuje więc, że nie doszło do podmiany np. jednej strony podpisywanego dokumentu.

Rafał Ratajczak
Kancelaria Radcy Prawnego
- Rafał Ratajczak z siedzibą w Bydgoszczy

 

Którzy kierowcy muszą robić badania wstępne?

Którzy kierowcy muszą robić badania wstępne?

Jednym z wymogów przewidzianych dla kierowców, określonych w ustawie o transporcie drogowym, jest obowiązek wykonywania badań lekarskich i psychologicznych. Których kierowców to dotyczy?

Obowiązkowym badaniom lekarskim podlegają kierowcy wykonujący:

• transport drogowy osób,
• transport drogowy rzeczy pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t,
• przewóz rzeczy na potrzeby własne, kierujący pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t,
• niezarobkowy przewóz drogowy pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.

Badaniom podlega również właściciel firmy osobiście wykonujący przewóz drogowy, czyli zarówno transport drogowy, jak i przewóz na potrzeby własne, w wymienionych wcześniej sytuacjach.

Kto nie musi robić badań?

A zatem badaniom lekarskim, wymaganym przez ustawę o transporcie drogowym, nie podlegają tylko kierowcy:

• którzy wykonują przewozy drogowe rzeczy (zarówno zarobkowe, jak i na potrzeby własne) pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t,
• wykonujący niezarobkowy przewóz drogowy osób pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.

Czy kierowca musi okazać ważne badania podczas kontroli?

Może się zdarzyć, że Inspekcja Transportu Drogowego zażąda od Twojego kierowcy podczas kontroli ważnych zaświadczeń o przeprowadzeniu badań lekarskich i psychologicznych. Czy inspektorzy mają do tego prawo?

Nie. Żaden przepis nie wymaga, aby Twój kierowca miał przy sobie w trakcie kontroli zaświadczenia o przeprowadzeniu badań. ITD może najwyżej żądać przesłania tych dokumentów w trakcie postępowania.

Więcej na temat badań lekarskich i psychologicznych kierowców znajdziesz w artykule Dokumenty kierowcy - zaświadczenia o badaniach oraz o zatrudnieniu, który opublikowaliśmy w aktualizacji 59 "Poradnika Przewoźnika".

Michał Petranik
prawnik specjalizujący się
w zagadnieniach związanych z transportem drogowym,
asystent sędziego WSA w Warszawie

 

Co wprowadzić w swojej firmie, żeby uniknąć płacenia kar ITD?

Z każdym rokiem liczba kontroli dokonywanych przez ITD rośnie. Tymczasem wykrywane przez kontrolerów błędy są wciąż te same i można się przed ich popełnianiem łatwo zabezpieczyć. Jak?
Najczęstsze naruszenia przepisów popełniane przez przewoźników to: brak dokumentu przewozowego lub posiadanie dokumentu źle wypisanego, brak w pojeździe wyposażenia zgodnego z wymaganiami ADR, a także oznakowania pojazdu lub zastosowanie niewłaściwego oznakowania, brak pisemnych instrukcji ADR dla kierowców lub posiadanie instrukcji nieodpowiednio sporządzonych, brak aktualnego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu określonej grupy towarów (ADR, żywności itp.), skrócenie dziennego czasu odpoczynku, brak odpowiedniej liczby wykresówek, brak winiety lub jej nieodpowiednie wypełnienie.
Podstawowym sposobem na uniknięcie negatywnych skutków kontroli jest naprawdę rzetelne sprawdzanie tych rzeczy, za które najwięcej firm płaci kary. Postaraj się zatem uwrażliwić kierowców na to, by wyruszając w trasę, posiadali dokładnie wypełnioną kartę opłaty drogowej i właściwą liczbę wykresówek tachografu, a także aby ściśle przestrzegali norm czasu pracy.
Jeżeli pracownik w sposób nienależyty wykonywał swoje obowiązki lub ich nie wykonał, a Ty zostałeś ukarany za jego niefrasobliwość (np. karą Inspekcji Transportu Drogowego), możesz domagać się od niego odszkodowania w wysokości zapłaconej przez Ciebie kary. Pamiętaj jednak, że jeśli wina pracownika jest nieumyślna, odpowiada on do maksymalnie 3-krotności wynagrodzenia przysługującego mu w dniu wyrządzenia szkody.

Co zapisać w umowie o pracę?
Możesz wprowadzić w umowie o pracę zapisy, za których pomocą uświadomisz pracownikom, że to oni będą ponosili odpowiedzialność za swoje zaniedbania. Na przykład postanowienie tej treści:
"Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, a w szczególności niedopełnienia obowiązków związanych z wykonywanym przewozem, z własnej winy wyrządzi pracodawcy szkodę polegającą na ukaraniu pracodawcy karą, będzie obowiązany do jej naprawienia w całości, z zastrzeżeniem przepisów Kodeksu pracy."
Rozszerz zakres obowiązków
Możesz również wprowadzić w katalogu obowiązków pracowniczych wyliczenie, co należy do obowiązków kierowcy przy dokonywaniu transportu. Taki zapis może brzmieć na przykład tak:
"1. Sprawdzenie przed rozpoczęciem przewozu stanu pojazdu, w szczególności jego czystości, stanu higienicznego pomieszczeń, w których przewożona jest żywność, zwierzęta.
2. Sprawdzenie stanu technicznego pojazdu, w szczególności oświetlenia, ogumienia.
3. Sprawdzenie aktualności wszystkich dokumentów wymaganych przy dokonywaniu przewozu.
4. Sprawdzenie właściwego dokonania załadowania pojazdu.
5. Sprawdzenie właściwego sposobu dokonywania przewozu."
Wprowadź instrukcje
Możesz też wprowadzić opracowane przez siebie odpowiednie instrukcje dla kierowców. Instrukcja taka powinna zawierać wytyczne dotyczące na przykład:

• zasad określających czas pracy kierowcy,
• zasad określających maksymalne dopuszczalne normy czasu prowadzenia pojazdu,
• zasad bhp,
• zasad przewozu żywności,
• zasad przewozu zwierząt,
• zasad przewozu towarów niebezpiecznych,
• praw kierowcy na wypadek kontroli policji czy inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego,
• katalogu wykroczeń, za które kierowca może być ukarany grzywną w drodze mandatu karnego przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego.

Śledź zmiany w przepisach, prawo transportowe nieustannie się zmienia! Wydatek na prenumeratę publikacji fachowych to drobna suma w porównaniu z wysokością kar.
§ Podstawa prawna
Artykuł 92 uotd, art. 29, 94 pkt 1 oraz 119 kp.
Joanna Wegner
adwokat, w latach 2004-2009 asystent sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, obecnie prowadzi własną kancelarię

Informuj o zmianach w zakresie pojazdów zgłoszonych do licencji

Każda zmiana dotycząca pojazdów, którymi wykonujesz transport drogowy, wymaga zgłoszenia organowi licencyjnemu. Jakie pułapki mogą na Ciebie czyhać przy tej okazji?

Zgłoszenia dokonujesz na piśmie, do którego dołączasz kserokopie dowodów rejestracyjnych pojazdów służących do wykonywania transportu.

Taka zmiana nie wymaga składania wniosku o zmianę licencji, ponieważ pojazdy nie są wymieniane w treści licencji, a jedynie we wniosku o udzielenie licencji. Nie dotyczy to tylko licencji taksówkowej. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym licencji taksówkowej udziela się na konkretny pojazd i obszar. W związku z tym w każdym przypadku zmiany pojazdu musisz wystąpić o zmianę licencji.

Problem może się pojawić, w momencie gdy wyruszysz w trasę samochodem, którego nie ma w wykazie, nawet jeśli jeszcze nie minął 14-dniowy termin na zgłoszenie zmiany.

Przykład

Czy przed zgłoszeniem zmiany możesz jeździć nowym pojazdem?

Jan ma licencję na wykonywanie przewozów drogowych rzeczy. Został zatrzymany do kontroli drogowej, gdy transportował płyty wiórowe. Jak ustalono, w dniu kontroli pojazd, którym Jan wiózł ładunek, nie figurował w wykazie pojazdów zgłoszonych przez niego do licencji. Wobec tego ITD nałożyła na Jana karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji.

W odwołaniu od decyzji Jan wskazał, że w dniu, gdy przewoził towar, pojazd należący do niego miał awarię. Dlatego też zmuszony został do wykonania usługi ciężarówką należącą do firmy "AWAR", z którą zawarł umowę użyczenia pojazdu. Jan załączył do odwołania umowę użyczenia i fakturę wystawioną mu przez "AWAR" za użyczenie. Wskazał, że nie może zostać ukarany za niezgłoszenie pojazdu do licencji, ponieważ nie upłynął jeszcze 14-dniowy termin na zgłoszenie zmiany pojazdu organowi, który udzielił licencji.

Czy odwołanie Jana zostanie uwzględnione?

Jeszcze do niedawna tak by było. Zarówno ITD, jak i sądy administracyjne stały na stanowisku, że wprawdzie wykonywanie transportu pojazdem niezgłoszonym do licencji narusza ustawę, ale skoro ustawodawca przewidział 14-dniowy termin na zgłaszanie zmian, to karać można tylko tych przedsiębiorców, którzy wykonywali transport samochodem niezgłoszonym do licencji po upływie 14 dni od powstania tej zmiany.

Obecnie jednak zarówno organy inspekcji, jak i sądy administracyjne w swoich orzeczeniach zaczynają prezentować stanowisko przeciwne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykładnia art. 14 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którą przedsiębiorca może wykonywać transport przy użyciu pojazdu niezgłoszonego organowi, a następnie dokonać zgłoszenia w ciągu 14 dni, jest niewłaściwa. Zdaniem sądów administracyjnych stoi to w sprzeczności z innymi przepisami ustawy o transporcie drogowym, m.in. z art. 87 ust. 1, który przewiduje, że podczas przejazdu kierowca musi okazać wypis z licencji, wydany na konkretny pojazd.

Sądy uważają, że transport drogowy musi być wykonywany nie tylko przy użyciu takiej samej liczby pojazdów, jak zgłoszona do licencji, ale też mają to być te same pojazdy, które zostały zgłoszone. Kierowca w trakcie kontroli powinien posiadać wypis z licencji.

A zatem nie ryzykuj! Bez względu na to, czy upłynął 14-dniowy termin na zgłoszenie zmiany, czy też nie, powstrzymaj się z wykonywaniem przewozu zmienionym pojazdem do czasu zgłoszenia go do licencji. W przeciwnym wypadku grozi Ci kara pieniężna w wysokości 8.000 zł za wykonywanie przewozów drogowych pojazdem niezgłoszonym do licencji.

Michał Petranik
prawnik specjalizujący się w zagadnieniach
związanych z transportem drogowym,
asystent sędziego w WSA w Warszawie

Kiedy można zwolnić kierowcę, który popełnił przestępstwo?

Przepisy Kodeksu pracy pozwalają na rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym, jeżeli pracownik popełni przestępstwo w trakcie trwania umowy o pracę.

Ponadto przestępstwo to musi być oczywiste lub stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, a jego popełnienie - uniemożliwiać dalsze zatrudnienie pracownika na danym stanowisku.

Kiedy przestępstwo jest oczywiste?

Stwierdzenie, czy popełniony przez pracownika czyn jest oczywistym przestępstwem, należy do Ciebie jako pracodawcy. Odpowiednie zakwalifikowanie czynu pracownika wcale nie jest łatwe.

Przede wszystkim musisz mieć pewność, że zostało popełnione przestępstwo, a ponadto, iż fakt jego popełnienia jest bezsporny. Wówczas będziesz mógł zwolnić kierowcę w trybie natych­miastowym, nawet jeżeli ten nie był z tego powodu ścigany i skazany prawomocnym wyrokiem sądowym.

Takie stanowi­sko potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 kwietnia 1979 r. (I PR 13/79; publ. OSNC z 1979 r. nr 11, poz. 221). W jego tezie czytamy: "Oczywistość popełnienia przestępstwa w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 2 kp może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale również na podstawie oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości, że przestępstwo zostało popełnione".


Przestępstwo będzie oczywiste wówczas, gdy:

* okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że popełniono przestępstwo, oraz
* nie ma wątpliwości co do osoby, które je popełniła.

W wyroku z 31 stycznia 1977 r. (I PRN 141/76; publ. PiZS z 1978 r. nr 4, poz. 64) Sąd Najwyższy stwierdził, że "przestęp­stwo jest oczywiste, jeżeli nienasuwający wątpliwości stan fak­tyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż pracownik dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę. Nie można natomiast uznać oczywistości przestępstwa pracownika, jeżeli brak jest pewności, czy przestępstwo w ogóle zostało popełnione albo kto dopuścił się czynu przestępnego".


Kiedy przestępstwo nie jest oczywiste?

Pamiętaj, że tymczasowe aresztowanie pracownika samo w sobie nie stanowi jeszcze dowodu na oczywistość przestęp­stwa. Nie może więc być podstawą do rozwiązania z nim umowy w trybie dyscyplinarnym w związku z popełnionym przestęp­stwem (uchwała Sądu Najwyższego z 12 października 1976 r.; OSNC z 1977 r. nr 4, poz. 67).

Nawet wówczas, gdy według Twojej oceny nie ma wątpli­wości, że przestępstwo zostało popełnione, sąd prowadzący postępowanie karne, na podstawie zebranych materiałów dowodowych, może dojść do innych wniosków.

Jeżeli zapadnie prawomocne orzeczenie sądu karnego, które uniewinni pracownika, wówczas nie można przyjąć, że prze­stępstwo miało charakter oczywisty (wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 1993 r., I PRN 27/93; Monitor Prawny z 1993 r. nr 2, poz. 54).

Beata Naróg
prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy,
firma doradcza Doradztwo i Usługi Kadrowe DEFIDE

Jak legalnie zatrudnić cudzoziemca w firmie transportowej?

Sposobem na obniżenie kosztów w Twojej firmie może być zatrudnienie obcokrajowca. Jak to zrobić?

Powszechnie wiadomo, że pracownicy z krajów znajdujących się w gorszym położeniu gospodarczym niż Polska oferują swoją pracę za znacznie niższe uposażenie. Często nie ustępują przy tym Polakom, jeśli chodzi o jakość pracy, terminowość wykona­nia zadań czy rzetelność. Możesz zatem za mniejsze pieniądze mieć równie solidnego pracownika.

Od czego zacząć procedurę pozyskania pracownika?

Jeżeli chcesz zatrudnić obcokrajowca, powinieneś udać się do urzędu pracy (właściwego dla siedziby Twojej firmy) i zgłosić zapotrzebowanie na zatrudnienie pracownika (np. kierowcy).

Urząd zacznie od poszukania dla Ciebie pracownika spo­śród osób zarejestrowanych w nim jako bezrobotni. Niestety, musisz liczyć się z tym, że znajdzie kogoś takiego i wówczas nie otrzymasz pozwolenia na zatrudnienie obcokrajowca. Jest jednak bardzo prawdopodobne, że nikogo takiego nie będzie albo osoba znaleziona nie podejmie pracy. Wówczas możesz przejść do następnego etapu zatrudnienia obcokrajowca. A mianowicie - szukasz pracownika dla swojej firmy wśród obcokrajowców.

Gdy masz już odpowiedniego kandydata

Jeśli znajdziesz osobę, którą chciałbyś zatrudnić, występujesz do wojewody z wnioskiem o zgodę na zatrudnienie cudzoziemca.


Do wniosku musisz załączyć:

1. aktualny na dzień składania wniosku odpis z Krajowego Rejestru Sądowego lub wyciąg z ewidencji działalności gospodarczej,
2. kopię umowy spółki - w przypadku gdy podmiotem powie­rzającym wykonywanie pracy przez cudzoziemca jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji - lub kopie aktów notarialnych o zawiązaniu spółki - jeżeli podmiotem powierzającym wykonywanie pracy przez cudzoziemca jest spółka akcyjna w organizacji,
3. kopię wypełnionych stron z danymi z dokumentu podróży cudzoziemca, którego dotyczy wniosek,
4. kopie dokumentów potwierdzających wypełnienie przez cudzoziemca wymagań stawianych kierowcy zawodowemu,
5. kopie dokumentów potwierdzających legalność pobytu kandydata na pracownika na terenie RP oraz kopie doku­mentów ukończenia szkoły w Polsce, jeżeli obcokrajowiec ją ukończył,
6. kopię dowodu wpłaty w wysokości 50 zł, jeżeli zezwolenie na pracę jest wystawione na czas nie dłuższy niż 3 miesiące lub 100 zł, gdy ten okres jest dłuższy,
7. kopie dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań określonych w odrębnych przepisach, które mogą mieć wpływ na wynik postępowania (np. prawo jazdy dla kierowcy).

Jeżeli ubiegasz się o wydanie zezwoleń dla wielu cudzo­ziemców równocześnie, możesz dołączyć tylko jedną kopię dokumentów, które dotyczą Twojej firmy.

Wojewoda wyda zgodę na zatrudnienie cudzoziemca, jeżeli uzna, że kandydat na pracownika spełnia warunki uzyskania zezwolenia na pracę.

Joanna Wegner

adwokat, w latach 2004-2009 asystent sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, obecnie prowadzi własną kancelarię, specjali­sta w zakresie prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, podatkowego, a także procedur sądowych i administracyjnych, w tym związanych z działalnością Inspekcji Transportu Drogowego oraz innych urzędów administracji państwowej

Jak odnowić licencję transportową spółki cywilnej?

W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej przedsiębiorcami mającymi zdolność prawną są wspólnicy, a nie sama spółka.

Taki status wspólników wynika z przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Oznacza to, że licencję na prowadzenie usługowego transportu drogowego musi uzyskać każdy ze wspólników oddzielnie.
Jak załatwić sprawę zabezpieczenia i pojazdów?

Każdy z wnioskodawców ma obowiązek wykazać we wniosku, że posiada tytuł prawny do dysponowania środkami transportowymi. Jednak cechą spółki cywilnej, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, jest współwłasność łączna (niepodzielna w okresie trwania spółki) wszystkich składników majątkowych, które są wykorzystywane w przedsiębiorstwie.

Z konstrukcji umowy spółki cywilnej oraz związanej z nią współwłasności składników majątkowych wynika, że w ramach wspólnego przedsięwzięcia każdy ze wspólników jest uprawniony do korzystania ze wszystkich tych składników. Stąd też przy występowaniu z wnioskiem o wydanie licencji na transport każdy ze wspólników ma prawo wykazać, że do celów transportowych dysponuje wspólnym majątkiem spółki, jakim są środki transportowe, te bowiem pozostają współwłasnością wszystkich wspólników.




Wskazanie tych samych składników majątkowych przez każdego ze wspólników spółki cywilnej jest więc wystarczające, żeby potwierdzić dysponowanie pojazdami, które jest niezbędne do uzyskania licencji na usługowe prowadzenie transportu drogowego.

Podobnie rzecz się ma z zabezpieczeniem finansowym. Tu także mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące współwłasności składników majątku spółki. W tym przypadku będzie to majątek wymagany jako zabezpieczenie niezbędne do podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. A zatem każdy ze wspólników spółki może wskazywać te same środki finansowe jako zabezpieczenie.

Taki sposób rozumienia przepisów ustawy o transporcie drogowym w kontekście majątku spółki cywilnej znajduje swoją podstawę w treści uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 5/08.

Co dołączyć do wniosku?

Zgodnie z przepisami przedsiębiorca (wspólnik spółki cywilnej) powinien do wniosku o wydanie licencji transportowej dołączyć m.in. następujące dokumenty:
- odpis z rejestru przedsiębiorców albo z ewidencji działalności gospodarczej,
- kserokopię zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacji statystycznej (REGON),
- kserokopię zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej (NIP).

Z wniosku jednoznacznie będzie wynikać, że działalność jest prowadzona w spółce cywilnej - wzmianka o tym znajduje się m.in. w odpisie z ewidencji działalności gospodarczej. Dlatego też do wniosku, oprócz kserokopii zaświadczenia o nadaniu NIP dla każdego wspólnika, należy również dołączyć kserokopię zaświadczenia o nadaniu NIP spółce. Każdy ze wspólników musi dołączyć do wniosku kserokopię tego samego zaświadczenia o nadaniu REGON, gdyż jest to numer nadany dla spółki. To spółka cywilna została zarejestrowana do celów statystyki jako podmiot gospodarczy.

W przypadku spółek cywilnych nic nie stoi na przeszkodzie, aby wspólnicy złożyli wnioski o uzyskanie licencji wspólnie na jednym piśmie, w którym podadzą swoje dane, jeśli tylko dołączą wszystkie indywidualne dokumenty przewidziane w przepisach art. 8 ustawy o transporcie drogowym.

Podstawa prawna
- Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.).
- Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. nr 173, poz. 1807 ze zm.).
- Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Marian Szałucki
doradca podatkowy

NOWOŚĆ Weszły w życie zmiany w zasadach kontroli ITD

Weszły w życie zmiany w zasadach kontroli ITD. Inspektorom nie wolno już kontrolować firmy pod nieobecność właściciela lub osoby upoważnionej.

Weszła w życie obszerna nowelizacja przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2009 r. nr 18, poz. 97). Zmieniono w niej również częściowo zasady kontroli dokonywanych przez Inspekcję Transportu Drogowego wynikające z ustawy o transporcie drogowym.

Na czym polegają zmiany?

Przede wszystkim ustalono, że czynności kontrolne prowadzone w firmie muszą być dokonywane w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, a w przypadku kontroli drogowej w obecności osoby kierującej środkiem transportu (art. 55 ust. 1a i 1b ustawy o transporcie drogowym).

W obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej będą musiały się odbywać w szczególności:
- kontrola dokumentów,
- żądanie przez inspektora od przedsiębiorcy i jego pracowników pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli,
- wstęp na teren przedsiębiorcy, w tym do pomieszczeń, gdzie prowadzi działalność gospodarczą, w dniach i w godzinach, w których jest lub powinna być wykonywana ta działalność.

Do tej pory inspektor mógł kontrolować dokumenty pod nieobecność przedsiębiorcy lub osoby przez niego wyznaczonej.

W nowelizacji doprecyzowano również, że kontrolę na drodze inspektor może rozpocząć po okazaniu kierowcy tylko legitymacji służbowej, ale w przypadku kontroli w przedsiębiorstwie jest niezbędne ponadto upoważnienie do przeprowadzenia kontroli (art. 70 ustawy o transporcie drogowym).

Upoważnienie do kontroli musi zawierać następujące informacje:
- wskazanie podstawy prawnej kontroli,
- oznaczenie organu kontroli,
- datę i miejsce wystawienia,
- imię i nazwisko inspektora przeprowadzającego kontrolę oraz numer jego legitymacji służbowej,
- nazwę przedsiębiorcy objętego kontrolą,
- określenie zakresu kontroli (co ma być kontrolowane),
- daty rozpoczęcia i przewidywanego zakończenia kontroli,
- podpis osoby udzielającej upoważnienia,
- pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy.




Zmieniły się też zasady kontroli dokonywanych przez inne organy
Do ustawy o transporcie drogowym dodano również nowe przepisy art. 89a–89c, które zmieniają zasady dokonywania kontroli przez policję, służbę celną oraz Straż Graniczną. 

Na skutek tych zmian każda instytucja kontrolna przeprowadza kontrole z zakresu transportu drogowego na zasadach określonych w jednym z trzech aktów prawnych:
- ITD i upoważnieni pracownicy organów wydających zezwolenia na przewozy regularne lub regularne specjalne – na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym,
- PIP – na zasadach określonych w ustawie z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89, poz. 589 ze zm.),
- funkcjonariusze policji, organów celnych, Straży Granicznej i upoważnieni pracownicy zarządów dróg – na warunkach określonych w przepisach o kontroli ruchu drogowego.

Uwaga!
Rozpoczęcie kontroli przez policję nie wymaga okazania upoważnienia do kontroli, funkcjonariusze organów celnych i Straży Granicznej muszą natomiast je mieć. W ich przypadku nie wystarczy okazanie legitymacji służbowej.

Ponadto służba celna i graniczna również zostały zobowiązane do zapoznawania kontrolowanego przewoźnika z jego prawami i obowiązkami. Mają też odtąd dokonywać kontroli w obecności podmiotu kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej.

Łukasz Prasołek
asystent sędziego w Izbie Pracy,
Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego,
specjalista z zakresu czasu pracy kierowców,
w latach 2004–2006 pracownik Departamentu Prawnego
Głównego Inspektoratu Pracy zajmujący się zagadnieniami czasu pracy kierowców

Kiedy przejazd na potrzeby własne może być wykonywany przez małżonka przedsiębiorcy?

Żeby przejazd mógł być zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne, pojazd musi być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika.

Jeżeli nie zatrudniasz pracowników, to w zasadzie powinieneś prowadzić pojazd osobiście. Jednak jest od tej zasady jeden wyjątek – za kierownicą może usiąść też Twój małżonek.

Kiedy przejazd może być wykonywany przez małżonka przedsiębiorcy?

Małżeństwo jest szczególnego rodzaju stosunkiem prawnym, zakładającym wzajemną pomoc i współpracę. Udzielanie Ci przez małżonka pomocy w prowadzonej przez Ciebie działalności wynika z obowiązku współdziałania małżonków na rzecz założonej przez nich rodziny i nie podlega zasadzie odpłatności.
 
Dlatego też działanie osoby, która udziela pomocy swemu małżonkowi w prowadzonej przez niego działalności i w związku z tym wykonuje określoną czynność, np. kierowanie pojazdem, traktowane jest na równi z działaniem małżonka, który prowadzi działalność.  

Przykład
Kiedy może wystąpić taka sytuacja?
Anna prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej żywych zwierząt. Kupiła 30 sztuk drobiu i musiała przewieźć je niezwłocznie od hodowcy do swojej firmy. Jednak jedyny zatrudniony przez Annę kierowca nie pojawił się w pracy, ponieważ musiał się zaopiekować chorym dzieckiem. W tej sytuacji przejazd wykonał Marek – mąż Anny.
 
Ten transport – oczywiście, jeśli były zachowane pozostałe warunki określone w ustawie o transporcie drogowym – jest przewozem na potrzeby własne, ponieważ Anna skorzystała z pomocy męża.




Jak często można Cię wyręczyć?
Pomoc małżonka może mieć charakter jednorazowy, incydentalny – wtedy małżonek działa jakby w zastępstwie przedsiębiorcy. Sytuacja taka nastąpi, gdy z nieprzewidzianych powodów, takich jak np. choroba, konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny czy nieoczekiwana nieobecność jedynego zatrudnionego kierowcy, zachodzi konieczność udzielenia pomocy małżonkowi w prowadzonej przez niego działalności. 
 
Nie oznacza to, że przedsiębiorca może korzystać z pomocy małżonka tylko w sytuacjach nagłych. Wzajemna pomoc w zakresie prowadzonej przez jednego z nich działalności gospodarczej może mieć również postać stałej współpracy. Musisz jednak pamiętać, że w takiej sytuacji współmałżonek osoby prowadzącej działalność gospodarczą, który współpracuje bez umowy o pracę, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu zgodnie z art. 6 ust 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
 
Oczywiście, żeby przejazd wykonywany przez małżonka przedsiębiorcy mógł być uznany przez inspektorów za przewóz na potrzeby własne, muszą być spełnione również pozostałe warunki określone w art. 4 ustawy o transporcie drogowym.
 
Michał Petranik
prawnik specjalizujący się w zagadnieniach związanych z czasem pracy kierowców,
asystent sędziego w WSA w Warszawie

Jakie dokumenty trzeba zdobyć, żeby wykonywać przewozy międzynarodowe?

Jeśli chcesz rozszerzyć ofertę swojej firmy o przewozy międzynarodowe, musisz najpierw zaopatrzyć się w niezbędne dokumenty. Sprawdź, jak to zrobić.

Naturalną koleją rzeczy, jeśli przewoźnikowi dobrze idzie działalność krajowa, szybko zaczyna myśleć o wykonywaniu przewozów międzynarodowych. Tak jak pan Jan z Częstochowy, który pisze do nas w liście: Prowadzę małą firmę transportową. Chcę poszerzyć swoją ofertę o transport do krajów Unii. Jakimi dokumentami powinienem dysponować?

Pan Jan będzie musiał przede wszystkim zdobyć certyfikat kompetencji zawodowych na przewóz międzynarodowy rzeczy – jeśli oczywiście go jeszcze nie ma. Następnie powinien wystąpić o wydanie licencji na międzynarodowy transport drogowy rzeczy do BOTM w Warszawie.

Jak uzyskać licencję na transport międzynarodowy?

Żeby uzyskać licencję na transport międzynarodowy, trzeba przygotować i złożyć w BOTM osobiście lub przesłać pocztą:
- formularz urzędowy z wnioskiem o wydanie licencji;

- zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub KRS;

- zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej, czyli NIP;

- zaświadczenie o nadaniu numeru statystycznego REGON;

- zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego (muszą je przedstawić członkowie organu zarządzającego osoby prawnej, osoby tworzące zarząd spółki jawnej lub komandytowej, a w przypadku innego przedsiębiorcy – osoby prowadzące działalność gospodarczą; dokument ten jest ważny 3 miesiące od daty wystawienia);

- certyfikat kompetencji zawodowych (w przypadku gdy sam nie masz certyfikatu, musisz dołączyć umowę potwierdzającą, że zatrudniasz osobę, która się nim legitymuje);

- dowód rejestracyjny pojazdu (jeżeli pojazd nie jest własnością przedsiębiorstwa, należy dołączyć umowę wskazującą, że pozostaje w prawnej dyspozycji firmy starającej się o wydanie licencji);

- dokumenty potwierdzające spełnianie przez przedsiębiorstwo przewidzianych w ustawie o transporcie drogowym warunków finansowych – dokument ten jest ważny 3 miesiące od daty wystawienia;

- dokument potwierdzający dokonanie opłaty za wydanie licencji.

Jakie dokumenty musisz zdobyć poza licencją?

Są sytuacje, kiedy licencja na transport drogowy jest niewystarczająca – przedsiębiorstwo musi się wylegitymować czymś więcej, tj. zezwoleniem na wykonanie danego transportu przez określony kraj.

Bez zezwolenia nie wolno wykonywać niektórych rodzajów przewozów. Jeśli to zlekceważysz, w trakcie kontroli drogowej z całą pewnością czekają Cię nieprzyjemności. Poza tym uzyskanie zezwoleń bardzo się opłaca, ponieważ konkurencja na takim rynku jest ograniczona i można negocjować wyższe stawki.

Zezwolenia na międzynarodowy transport drogowy rzeczy można uzyskać w Biurze Obsługi Transportu Międzynarodowego (www.botm.gov.pl) z siedzibą w Warszawie lub za pośrednictwem organizacji zrzeszających przewoźników drogowych.

Podstawą do otrzymania zezwolenia jest posiadanie ważnej licencji wraz z ważnymi wypisami lub ważnego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wraz z wypisami – które uprawniają do transportu w ruchu międzynarodowym.

W przypadku zezwoleń EKMT wymagane jest dodatkowo posiadanie co najmniej 3 pojazdów, które spełniają odpowiednie wymogi normy ekologicznej Euro. Certyfikat potwierdzający spełnianie przez pojazd normy Euro wydaje BOTM i tam też należy złożyć wniosek w tej sprawie.

Łukasz Wilczkowski
prawnik,
doradca ds. przewozów towarów niebezpiecznych ADR,
biegły sądowy z zakresu przepisów ADR/AETR,
w latach 2003–2006 młodszy inspektor ITD,
Kancelaria Doradztwa Transportowego DGSA w Gliwicach

Czy jednego dnia można zużyć dwie wykresówki?

Na szkoleniach dotyczących czasu pracy kierowcy wykładowcy powtarzają, że za użycie dwóch wykresówek w tym samym dniu grozi kara ITD. To jednak zbytnie uproszczenie, a więc nie do końca prawda.

Kierowcy używają wykresówek w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd. Typowa jest sytuacja, gdy kierowca rozpoczynając pracę w danym dniu, wkłada wykresówkę do tachografu, by po zakończonej pracy ją wyjąć. Nie ma bowiem przepisu, który nakazuje trzymanie wykresówki w tachografie przez 24 godziny. Istnieje jedynie zakaz umieszczania jednej wykresówki w tachografie na dłużej niż 24 godziny.

Kiedy wkładać i wyjmować wykresówkę?

Zgodnie z ogólną zasadą kierowca wkłada wykresówkę do tachografu w momencie, kiedy rozpoczyna pracę w danym dniu, i wyjmuje ją nie wcześniej niż przed zakończeniem dziennego okresu pracy. Możliwe jest zatem usunięcie wykresówki z tachografu już po zakończeniu pracy w danym dniu. Nie zabrania tego żaden przepis.

W jakich sytuacjach kierowca może użyć dwóch wykresówek?

Kierowca, który w ciągu jednej doby rozpoczyna dwa okresy prowadzenia rozdzielone dziennym okresem odpoczynku, może zatem dwa razy w danej dobie włożyć wykresówki do tachografu – pierwszą, w momencie gdy rozpoczyna pierwszy okres prowadzenia pojazdu, drugą, gdy rozpoczyna drugi.

Uwaga!
Wykresówka może być wyjęta najwcześniej po zakończeniu danego dziennego okresu prowadzenia. Kierowca może oczywiście wyjąć ją z tachografu dopiero po upływie dziennego odpoczynku czy też po 24 godzinach. Przepisy jednak tego nie nakazują, a co za tym idzie – nie mogą tego też wymagać organy kontroli.

Wykresówka powinna być w tachografie również w czasie korzystania przez kierowcę z odpoczynku, ale w tylko w przypadku gdy kierowca wykorzystuje ten odpoczynek w samochodzie i wyłącznie ze względów dowodowych – takiego obowiązku też nie przewidują przepisy.

Generalną zasadą, wynikającą z przepisów regulujących używanie tachografów, jest zatem zakaz wyjmowania wykresówki z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu jazdy. Organ kontroli nie może jednak kwestionować usunięcia wykresówki z tachografu po zakończeniu dziennego okresu jazdy, takie działanie nie znajduje bowiem uzasadnienia w przepisach prawa.

Monika Wacikowska
prawnik,
specjalista z zakresu prawa pracy

Kiedy urzędnicy mają prawo wymagać od Ciebie pokrycia kosztów analizy sytuacji rynkowej?

W niektórych sytuacjach właściciel linii regularnej jest zobowiązany do pokrycia kosztów przeprowadzenia analizy rynkowej. Jakie to sytuacje?

Załóżmy, że zmieniłeś miejsce zamieszkania i w związku z tym konieczna stała się korekta posiadanego przez Ciebie zezwolenia na wykonywanie regularnego przewozu osób na linii komunikacyjnej do 100 km. Po złożeniu przez Ciebie wniosku o dokonanie zmiany w zezwoleniu urząd zdecydował, że należy przeprowadzić analizę sytuacji rynkowej, i oczywiście pobrał za to od Ciebie opłatę. Czy słusznie?

Kiedy przeprowadza się analizę?

W rozporządzeniu z 23 grudnia 2003 r. wyróżniono dwa przypadki, w których występuje konieczność opracowania analizy. Są to sytuacje, kiedy przedsiębiorca:

- stara się o wydanie zezwolenia po raz pierwszy oraz
- ma już zezwolenie na określoną trasę, jednak postanowił skrócić lub wydłużyć obsługiwaną linię, zwiększyć lub zmniejszyć liczbę przystanków, zmienić rozkład jazdy, drogę przejazdu, częstotliwość kursów, dni, godziny, minuty odjazdów i przyjazdów bądź rodzaj prowadzonej usługi komunikacyjnej.

Wprowadzenie tego obowiązku miało na celu zapewnienie pasażerom korzystającym z prywatnych linii komunikacyjnych bezpieczeństwa na dostatecznie wysokim poziomie. Ustawodawca wyszedł ze słusznego założenia, że mogą je zapewnić tylko przedsiębiorcy osiągający odpowiedni stopień rentowności.

Zbyt duża liczba przedsiębiorców obsługujących daną linię mogłaby doprowadzić do zaniżania cen za przewóz. Wskutek tego z biegiem czasu żaden z obsługujących linię przedsiębiorców nie byłby w stanie wyasygnować odpowiednich środków na zapewnienie bezpieczeństwa, np. na wymianę wyeksploatowanego taboru na nowy lub zapewnienie mu odpowiedniego serwisu.

Czy zmiana adresu powoduje konieczność przeprowadzenia analizy?

Jeżeli zmianie uległ jedynie adres siedziby przedsiębiorstwa, to naszym zdaniem obciążenie przewoźnika kosztami opracowania analizy sytuacji rynkowej byłoby bezzasadne. Nie zmienił się przecież żaden istotny element związany z decyzją administracyjną, jaką jest zezwolenie.

Jeśli jednak, korzystając z tego, że i tak musisz wnioskować o zmiany w zezwoleniu, postanowiłeś dodać choćby jeden przystanek lub wydłużyć swoją linię, to przeprowadzenie analizy byłoby w pełni uzasadnione. Przesądza o tym § 2 rozporządzenia, który przewiduje, że w przypadku zmiany zezwolenia na wykonywanie regularnego przewozu osób w transporcie drogowym w zakresie przebiegu linii regularnej, dotyczącej: liczby przystanków, rozkładu jazdy, drogi przejazdu, częstotliwości kursów, dni, godzin, minut odjazdów i przyjazdów bądź rodzaju prowadzonej usługi komunikacyjnej, ma zostać przeprowadzona analiza.

Podstawa prawna
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 23 grudnia 2003 r. w sprawie stawek opłat uiszczanych przez przewoźników drogowych za czynności związane z opracowaniem analizy sytuacji rynkowej w zakresie krajowego regularnego przewozu osób (Dz.U. nr 232, poz. 2331).

Łukasz Wilczkowski
doradca ds. przewozów towarów niebezpiecznych ADR,
biegły sądowy z zakresu przepisów ADR/AETR,
w latach 2003–2006 młodszy inspektor ITD

Jakie warunki muszą spełniać kierowcy wykonujący przewozy na potrzeby własne?

Zamierzasz prowadzić przewozy na potrzeby własne lub już je wykonujesz, ale masz wątpliwości, czy robisz to dobrze?

Dostajemy wiele listów, w których Czytelnicy pytają nas o przewozy drogowe na potrzeby własne. O to, ile kosztuje wydanie zaświadczenia, jakie wymogi należy spełnić, aby je otrzymać, a wreszcie czy jest to lepsze wyjście niż licencja transportowa. A przede wszystkim – jakie warunki muszą spełniać przewozy na potrzeby własne i wykonujący je kierowcy.

Co to jest transport na potrzeby własne?

Pojęcie przewozów na potrzeby własne zostało zdefiniowane w art. 4 ustawy o transporcie drogowym.

Przewidziano tam, że niezarobkowym przewozem drogowym, tj. przewozem na potrzeby własne, jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, czy przewóz ten odbywa się z pasażerami, czy bez nich oraz czy pojazd jest załadowany, czy nie.

Jakie warunki muszą spełniać kierowcy?

Warunki, które muszą spełnić przyszli kierowcy mający wykonywać przewozy na potrzeby własne, zawarto w art. 39a ustawy o transporcie drogowym.

Taki kierowca powinien:
- mieć ukończone 21 lat (chyba że będzie wykonywał przewozy drogowe rzeczy pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, ale nieprzekraczającej 7,5 t – wówczas ten warunek go nie dotyczy),
- posiadać odpowiednie uprawnienia do kierowania pojazdem samochodowym, określone w ustawie Prawo o ruchu drogowym,
- nie wykazywać przeciwwskazań zdrowotnych ani psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,
- uzyskać kwalifikację wstępną i ukończyć szkolenie okresowe.

Wymagania dotyczące kwalifikacji wstępnej oraz szkoleń okresowych nie dotyczą kierowców pojazdów:
- do kierowania którymi wymagane jest prawo jazdy kategorii A1, A, B1, B lub B+E,
- których konstrukcja ogranicza prędkość ich poruszania się do 45 km/h,
- wykorzystywanych przez siły zbrojne,
- obrony cywilnej, jednostek ochrony przeciwpożarowej lub jednostek odpowiedzialnych za utrzymanie bezpieczeństwa bądź porządku publicznego,
- poddawanych testom drogowym do celów rozwoju technicznego przez producentów, jednostki badawczo-rozwojowe lub szkoły wyższe,
- odbywających przejazd bez osób lub ładunku – w celu dokonania ich naprawy lub konserwacji, z miejsca zakupu lub odbioru,
- wykorzystywanych w sytuacjach zagrożenia lub przeznaczonych do akcji ratunkowych,
- używanych do nauki jazdy osób ubiegających się o prawo jazdy, szkolenia osób posiadających prawo jazdy, przeprowadzania państwowego egzaminu osób ubiegających się o prawo jazdy,
- wykorzystywanych do użytku osobistego w przewozie drogowym osób lub rzeczy,
- używanych do przewozu materiałów lub urządzeń niezbędnych kierowcy do jego pracy, pod warunkiem że prowadzenie pojazdu nie jest jego podstawowym zajęciem.

Przykład
Czy można zatrudnić takiego kierowcę?
Nasz Czytelnik pisze do nas w liście: Handlujemy kruszywami budowlanymi. Używamy do wykonywania tej działalności samochodu marki Liaz (17 t dmc, 8,5 t ładowności). Dostaliśmy zezwolenie na prowadzenie przewozów na potrzeby własne. Chcemy zatrudnić kierowcę, który ma dopiero 20 lat i nie ukończył kursu uprawniającego do transportu rzeczy. Co na to prawo?

Niestety, tego samochodu nie może prowadzić kierowca, który nie skończył jeszcze 21 lat, gdyż pojazd ma ponad 7,5 t dmc. Natomiast jeśli chodzi o szkolenie na przewóz rzeczy – wszystko zależy od tego, na jakim stanowisku zamierza się tę osobę zatrudnić.

W myśl art. 39a ust. 3 pkt 10 wymóg ten nie dotyczy kierowców pojazdów wykorzystywanych do przewozu materiałów lub urządzeń niezbędnych tym kierowcom do pracy, pod warunkiem że prowadzenie pojazdu nie jest ich podstawowym zajęciem.

Jak więc widzisz, duże znaczenie ma w tym przypadku to, w jaki sposób określi się w umowie zawartej z pracownikiem nazwę stanowiska i zakres obowiązków. Nie jest natomiast istotne, czy przewozy będą przez tego kierowcę wykonywane codziennie, czy tylko sporadycznie.

Łukasz Wilczkowski
doradca ds. przewozów towarów niebezpiecznych ADR,
biegły sądowy z zakresu przepisów ADR/AETR,
w latach 2003–2006 młodszy inspektor ITD,
Kancelaria Doradztwa Transportowego DGSA w Gliwicach

Uwaga! Od jutra trzeba mieć przy sobie więcej wykresówek!

Od jutra, tj. od 1 stycznia 2008 r., kierowca musi okazywać podczas kontroli wykresówki z bieżącego dnia oraz z 28 dni poprzedzających kontrolę.

Nie zawsze jednak oznacza to, że ma przedstawiać kontrolerom 29 wykresówek.

Ile wykresówek musi mieć przy sobie kierowca?

Jak już powiedzieliśmy, kierowca musi mieć przy sobie podczas kontroli wykresówki z bieżącego dnia oraz z 28 dni poprzedzających kontrolę. Może się jednak zdarzyć, że w okresie poprzednich 28 dni prowadził pojazd tylko dwa razy. Wówczas powinien mieć trzy wykresówki i zaświadczenie potwierdzające, co robił w pozostałych dniach.

Dotąd kierowcy musieli legitymować się wykresówkami z bieżącego dnia oraz z poprzednich 15 dni.

Jaka kara grozi za brak wykresówek?

Jeżeli kierowca nie posiada w trakcie kontroli drogowej wykresówek z własnej winy, poniesie karę w formie mandatu karnego. Natomiast jeśli to pracodawca zatrzymał wykresówki, np. do rozliczenia czasu jazdy, i dlatego kierowca nie może ich okazać, za brak tarczek będzie odpowiedzialny przedsiębiorca. Zostanie na niego nałożona kara administracyjna na podstawie punktu 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Aldona Kapica
redaktor „Poradnika Przewoźnika”

Na co musisz uważać, wręczając kierowcy przed wyjazdem wypis z licencji?

 

Przepisy wymagają od przewoźników posiadania wielu różnych dokumentów związanych z transportem. Jest wśród nich także licencja na wykonywanie transportu. Czy wiesz, jakie pułapki są związane z obowiązkiem wyposażania kierowcy w wypis z licencji przed wyruszeniem w trasę?

 

W obecnie obowiązujących przepisach przewidziano dwa rodzaje licencji. Pierwsza z nich to licencja krajowa uprawniająca do wykonywania przewozów drogowych tylko na terenie Polski. Druga to licencja międzynarodowa. Jest dokumentem stojącym wyżej w hierarchii, gdyż uprawnia zarówno do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego, jak i transportu krajowego oraz przewozów na potrzeby własne.

 

Czy musisz mieć przy sobie oryginał?

Zgodnie z przepisami wystarczy mieć w pojeździe wypis z licencji. Nie ma zatem potrzeby wyposażania kierowcy w druk licencji wydanej dla przedsiębiorstwa, konieczne jest jednak przekazanie mu wypisu przewidzianego dla pojazdu, którym kierowca wykonuje przewóz.

 

Pamiętaj o zgodności pojazdu z licencją

Wielokrotnie zdarza się, że przedsiębiorca rozpoczyna swoją działalność od krajowego transportu drogowego, po czym wraz z rozwojem firmy uzyskuje licencję na międzynarodowy transport drogowy.

 

Żeby jednak zaoszczędzić na wypisach, zgłasza do licencji międzynarodowej tylko część pojazdów i w miarę potrzeb wyposaża kierowców raz w wypis z licencji krajowej, to znów w wypis z licencji międzynarodowej.

 

Sytuacja taka jest dopuszczalna, można bowiem posiadać oba typy licencji. Należy jednak pamiętać, że w przypadku kontroli pojazdu, który nie został zgłoszony do danego typu licencji, narażasz się na karę w wysokości 8.000 zł, zgodnie z lp. 1.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Jeśli więc nie będziesz pamiętał o wyposażaniu kierowcy w licencję odpowiednią dla danego pojazdu, oszczędności poczynione na wypisach z licencji okażą się pozorne.

 

Co grozi za brak wypisu z licencji?

Jeżeli kierowca, pomimo że pracodawca wyposażył go w wypis z licencji na transport drogowy, nie wziął go ze sobą, dostanie mandat karny na podstawie Kodeksu wykroczeń. Natomiast gdy to pracodawca nie wyposaży kierowcy w wypis z licencji, poniesie odpowiedzialność przewidzianą w załączniku do ustawy o transporcie drogowym w punkcie o lp. 1.7. Kara za takie naruszenie wyniesie 500 zł i zostanie nałożona w formie decyzji administracyjnej.

 

Autor: Łukasz Wilczkowski, biegły sądowy w zakresie przepisów ADR i AETR, doradca ADR, w latach 2003-2006 młodszy inspektor ITD

 

Uwaga! W Niemczech karzą za zaświadczenia kierowcy wystawione w nieprawidłowy sposób!

Dnia 12 kwietnia 2007 r. Komisja Europejska wprowadziła nowy wzór zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu. W Polsce do tej pory mało kto o nim słyszał, ale Niemcy egzekwują jego używanie bardzo restrykcyjnie.

Decyzją Komisji Wspólnot Europejskich został ustanowiony jednolity dla wszystkich krajów Europy wzór zaświadczenia potwierdzającego, że kierowca nie prowadził pojazdu w dniach, za które nie ma wykresówek.

Polskie przepisy do tej pory nie zostały w tym zakresie znowelizowane, a o ustanowieniu jednolitego europejskiego wzoru nie wiedzieli nawet inspektorzy ITD. My także nie, dlatego dotąd o tym nie pisaliśmy, za co Czytelników bardzo przepraszamy. Do czasu, aż pierwsi polscy przewoźnicy zapłacili w Niemczech słone kary i o nowym wzorze zaświadczenia zrobiło się głośno. To właśnie niemiecka BAG jest bowiem pierwszą w Europie służbą, która zaczęła restrykcyjnie przestrzegać postanowień Komisji w tym zakresie.

Służby innych krajów pójdą zapewne niedługo jej śladem, lepiej więc już dziś zaopatrz swoich kierowców w zaświadczenia zgodne z nowym wzorem. Znajdziesz go w Aktualizacji 26 „Poradnika Przewoźnika”. Nowy europejski wzór powinien być wypełniony na komputerze, wydrukowany i podpisany przez pracodawcę przed rozpoczęciem zadania transportowego przez kierowcę.

Polska Inspekcja Transportu Drogowego wciąż jeszcze honoruje „żółte tarczki urlopowe”, to jednak zapewne niedługo także się zmieni. Wówczas wystawienie zaświadczenia o innym niż europejski wzorze będzie Cię kosztowało 500 zł, gdyż zostanie potraktowane jako niewyposażenie kierowcy w wymagany dokument (lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym).

Sfałszowanie świadectwa jest naruszeniem przepisów unijnych i grozi za nie odpowiedzialność finansowa, a w niektórych przypadkach nawet odpowiedzialność karna.

Podstawa prawna
Decyzja Komisji Wspólnot Europejskich w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym (Dz. Urz. Unii Europejskiej L 99/15).

Łukasz Wilczkowski
specjalista z zakresu transportu drogowego,
doradca ds. przewozów ADR,
biegły sądowy z zakresu ADR,
redaktor merytoryczny „Poradnika Przewoźnika”

Unia chce wprowadzić surowsze wymogi dla firm transportowych

 

Komisja Europejska przedstawiła projekt nowych przepisów regulujących rynek transportowy. Przewidziano w nim surowe zasady, które będzie musiał spełnić każdy przewoźnik w Unii.

Zgodnie z zaproponowanymi przez KE regulacjami każda firma prowadząca działalność w zakresie transportu drogowego musiałaby zatrudniać kierownika, który przeszedł co najmniej 140-godzinne specjalne szkolenie i uzyskał odpowiedni dyplom uznawany w całej Unii. Kierownik odpowiadałby za przestrzeganie w firmie zasad przewidzianych dla przewoźników. Za ich złamanie groziłaby mu utrata uprawnień nawet na dwa lata.

Urzędnicy unijni chcą także, aby warunkiem prowadzenia działalności transportowej było posiadanie zabezpieczenia finansowego na pokrycie ewentualnych roszczeń klientów i innych podmiotów. Ponadto, aby zlikwidować firmy krzaki, Komisja Europejska proponuje nałożenie na wszystkich przewoźników obowiązku posiadania biura i bazy operacyjnej.

Projekt zakłada także ograniczenia w odniesieniu do przewozów kabotażowych (wykonywanych na terenie jednego unijnego kraju przez przewoźnika z innego kraju). Każda firma transportowa będzie mogła wykonać tylko trzy takie przewozy w ciągu siedmiu dni i tylko po trasach międzynarodowych. Sprawdzenie, czy te zasady są przestrzegane, będzie możliwe dzięki listom przewozowym.

W nowych przepisach przewidziano także zwiększenie liczby kontroli czasu pracy kierowców.

Pakiet zawiera również projekty uproszczenia obecnie obowiązujących przepisów. Łatwiejsza ma być na przykład procedura zatwierdzania nowych regularnych połączeń autokarowych między krajami UE. Ponadto Komisja Europejska planuje ujednolicenie dokumentów i certyfikatów, które kierowcy obowiązani są mieć przy sobie podczas przewozu. Władze wszystkich krajów Unii do 2010 r. mają zbudować współdziałające ze sobą elektroniczne rejestry tych dokumentów.

Dzięki temu wykroczenie popełnione w innym kraju członkowskim nie pozostanie bez wpływu na działalność przewoźnika. Będzie mogło skutkować w niektórych przypadkach nawet odebraniem stosownych zezwoleń. Ujednolicone mają być także wymogi odnośnie do warunków technicznych pojazdów.

Zdaniem unijnych urzędników nowe zasady są potrzebne, aby wyeliminować z rynku nieuczciwą konkurencję oraz zapewnić bezpieczeństwo na drogach.

Aldona Kapica

Jak zdobyć certyfikat CPC na pośrednictwo w transporcie?

Zgodnie z art. 4 ustawy o transporcie drogowym działalność polegająca na pośrednictwie przy przewozie rzeczy została uznana na podstawie ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw za wykonywanie transportu drogowego. Tym samym stała się działalnością regulowaną. Co trzeba zrobić, żeby dostać licencję?

Konsekwencją wprowadzenia przez ustawodawcę tego rozwiązania jest konieczność uzyskania licencji na wykonywanie takiej działalności. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, aby firma uzyskała licencję, jedna z osób zatrudnionych w przedsiębiorstwie musi posiadać certyfikat kompetencji zawodowych (CPC).

Może to być osoba ze ścisłego zarządu przedsiębiorstwa (dyrektor, prezes) lub też osoba zatrudniona na średnim szczeblu zarządzania (np. kierownik działu). Wymogiem jest jedynie to, że osoba taka musi pracować na stanowisku kierowniczym odpowiedzialnym za zarządzanie transportem.

Ta nowelizacja jest inicjatywą polskiego ustawodawcy i ma na celu uregulowanie krajowego rynku spedycji, jednakże jej wymogi muszą wypełniać również przedsiębiorcy zagraniczni, którzy chcą na terenie Polski prowadzić ten rodzaj działalności (będą mieć w Polsce siedzibę).




Ile masz na to czasu?
W ustawie nie ma jakichkolwiek przepisów przejściowych, co oznacza, że od 1 lipca 2006 r., a więc od chwili wejścia powyższego obowiązku w życie, każdy z przedsiębiorców, którzy chcą wykonywać taką działalność, powinien mieć stosowną licencję oraz posiadać certyfikat albo zatrudniać u siebie osobę z certyfikatem kompetencji zawodowych.

W przypadku odejścia takiej osoby z pracy przedsiębiorca powinien natychmiast zatrudnić na jej miejsce osobę o podobnych kwalifikacjach (posiadającą certyfikat). Po czym zgodnie z art. 14 ustawy o transporcie drogowym powinien zawiadomić o zaistniałej zmianie organ wydający licencje w ciągu 14 dni od chwili zaistnienia zmiany.

Oznacza to, że jeśli przedsiębiorca nie będzie miał certyfikatu lub nie będzie zatrudniał osoby, która go posiada, można mu cofnąć licencję. Przesądza o tym art. 15 ust. 1 pkt 2, który stanowi, że licencję cofa się, w przypadku gdy jej posiadacz nie spełnia wymagań uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego, tj. nie posiada certyfikatu kompetencji zawodowych. Z kolei w art. 15 ust. 3 pkt. 1 ustawodawca przewidział, że jeżeli przedsiębiorca nie poinformuje w przewidzianym przez prawo terminie o zaistniałej zmianie, licencja może być cofnięta.

Ma to na celu wyeliminowanie sytuacji, że osoba posiadająca certyfikat kompetencji zawodowych byłaby zwalniana zaraz po uzyskaniu przez firmę licencji, a przedsiębiorstwo miałoby funkcjonować bez należytego profesjonalnego kierownictwa.

Pamiętaj!
Nie ma możliwości prowadzenia działalności pośrednictwa w transporcie bez osobistego posiadania certyfikatu lub bez zatrudniania osoby go posiadającej.

W środowisku transportowym dość często można usłyszeć opinię, że w przepisach przewidziano jakiś czas, który firma ma na zdobycie wymaganych kwalifikacji przez jednego z jej pracowników lub zatrudnienie pracownika z CPC, jeśli inna osoba z takimi kwalifikacjami odejdzie z pracy.

To nieprawda. Okres na pozyskanie nowego pracownika lub uzyskanie certyfikatu nie został przewidziany w żadnych przepisach. Firma ma obowiązek zatrudniać osobę z certyfikatem stale, inaczej może stracić licencję. Powoduje to, że osoby posiadające certyfikat kompetencji zawodowych stały się poszukiwanymi pracownikami w branży TLS.

Podstawa prawna

• Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. nr 204, poz. 2088 ze zm.).
• Ustawa z 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 180, poz. 1497).

Autor: Wioletta Mrozik, prawnik, specjalista z zakresu transportu drogowego