Nowa ustawa o transporcie: zmiany w zakresie diet dla kierowców

W nowelizacji ustawy o transporcie drogowym i innych ustaw, obowiązującej od 3 kwietnia 2010 r., znalazły się również zmiany odnośnie do należności z tytułu podróży służbowych kierowców. Jak w związku z tym musisz teraz rozliczać wyjazdy tych pracowników?

Od listopada 2008 r., kiedy to Sąd Najwyższy w swoim wyroku orzekł, że kierowcy nie wykonują podróży służbowych, nie było jasne, jak w takim razie rozliczać ich wyjazdy. Na szczęście ten stan zawieszenia to już przeszłość - wraz z nowelizacją ustawy o transporcie drogowym do ustawy o czasie pracy kierowców dodano nową definicję podróży służbowej.
Zgodnie z nią podróżą służbową jest każde zadanie służbowe polegające na wykonaniu na polecenie pracodawcy:

• przewozu drogowego poza miejscowość, w której mieści się siedziba pracodawcy (lub jego oddział, filia),
• wyjazdu poza miejscowość, w której mieści się siedziba pracodawcy (lub jego oddział, filia) w celu wykonania przewozu drogowego.

Przepis ten jest, jak widzisz, niedoskonały - druga część tej definicji podróży służbowej zawiera się w pierwszej części, gdyż przejazd pustym pojazdem, np. po towar, także jest przewozem drogowym. Mimo to jednak regulacja spełnia zamierzone zadanie, jakim jest uznanie za podróż służbową właściwie każdego wyjazdu wykonywanego przez kierowcę.
Jakie świadczenia przysługują kierowcom?
Dodatkowo, aby ostatecznie rozwiać wątpliwości dotyczące rodzajów świadczeń należnych kierowcom w związku z odbywaną podróżą służbową, w ustawie o czasie pracy kierowców dodano art. 21a dotyczący tej kwestii.
Zgodnie z jego brzmieniem kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania przewozowego ustalane na zasadach określonych w art. 77⁵ § 3-5 Kodeksu pracy.
Oznacza to, że, podobnie jak w przypadku pozostałych pracowników, warunki wypłacania kierowcom należności z tytułu podróży służbowych powinny zostać określone w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę (jeśli u pracodawcy nie obowiązuje układ zbiorowy i firma zatrudnia poniżej 20 osób, a więc nie ma obowiązku wydania regulaminu wynagradzania).
Jeżeli pracodawca nie ustalił żadnych regulacji wewnątrzzakładowych odnoszących się do należności z tytułu delegacji, zastosowanie znajdą reguły dotyczące tej problematyki wynikające z rozporządzeń MPiPS w sprawie krajowych i zagranicznych podróży służbowych pracowników sfery budżetowej.

Dlaczego tak jest?
GIP stwierdził, że nowelizacja art. 25 ustawy o czasie pracy kie¬rowców i nieumieszczenie w tym przepisie odesłania do rozporządze¬nia MPiPS, dotyczącego zasad pro¬wadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy, nie zmieniają celu, jakiemu ma służyć ewidencja czasu pracy. A tym jest rozliczenie wynagrodzenia kierow¬cy. Ewidencja kierowców powinna być zatem prowadzona inaczej niż w odniesieniu do pozostałych pracow¬ników, w przypadku których ewidencji godzin pracy się nie prowadzi, jeśli ktoś jest zatrudniony w zadaniowym systemie czasu pracy lub otrzymuje ryczałty za nadgodziny bądź pracę w nocy (art. 149 § 2 kp).

Nie poniesiesz konsekwencji
Bardzo ważne dla przewoźników kwestie zawarto ponadto w przepisach przejściowych. Otóż zamieszczono tam regulacje, które pozwolą uniknąć odpowiedzialności za wypłacanie od listopada 2008 r. diet i nieodprowadzanie od nich składek na ubezpieczenie społeczne oraz podatku dochodowego od osób fizycznych.
Ustawa przyjmuje bowiem, że w sprawach postępowań administracyjnych, podatkowych, o wykroczenia, karnych oraz karnoskarbowych, które zostały wszczęte, ale nie zakończone do dnia wejścia w życie ustawy, a były prowadzone w związku z problematyką świadczeń z tytułu podróży służbowych, należy zastosować art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców.
To oznacza, że należy przyjąć, iż kierowca odbywał podróż służbową i w związku z tym miał prawo do świadczeń z tego tytułu, które mogły korzystać ze zwolnień podatkowych oraz z wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
Pozostałe zmiany w ustawie o transporcie drogowym omawiamy w artykule Ustawa o transporcie - nowelizacja kwiecień 2010 w kwietniowej aktualizacji Poradnika Przewoźnika. Kiedy ukażą się nowe rozporządzenia do tej ustawy, omówimy je w Nowościach w poradniku.

• art. 2 pkt 7 i 21a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2004 r. nr 92, poz. 879 ze zm.).,
• art. 7 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.),
• art. 77⁵ § 3-5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.),
• rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz.U. nr 236, poz. 1990 z późn. zm.),
• rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. nr 236, poz. 1991 ze zm.).

Łukasz Prasołek
asystent sędziego w Izbie
Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych Sądu Najwyższego, specjalista
z zakresu czasu pracy kierowców, w latach
2004-2006 pracownik Departamentu Prawnego
Głównego Inspektoratu Pracy zajmując
się zagadnieniami czasu pracy kierowców